ინდიანა ჯონსის პარადოქსი: რატომ არ ახდენს თქვენი ანალიტიკოსი გავლენას შედეგზე
კომპანია იხდის ანალიზში, რომელსაც შემდეგ არ იყენებს. ოთხი მიზეზი, რის გამოც ეს ხდება, და რა ცვლის სიტუაციას.
არსებობს ცნობილი თეორია: ინდიანა ჯონსი რომ საერთოდ არ მონაწილეობდეს „დაკარგული კიდობნის მაძიებლების“ მოვლენებში, ფინალი არ შეიცვლებოდა. ნაცისტები მაინც იპოვიდნენ კიდობანს, გახსნიდნენ და მისი ძალისგან დაიღუპებოდნენ. გმირმა ყველა თავგადასავალი გაიარა — და არაფერზე იმოქმედა.
ოცი წელია IT-ში ვარ და მრავალჯერ ვიყავი ეს ინდიანა ჯონსი. საგნობრივ სფეროში ყველაზე ღრმად ვიძირებოდი მთელ კომპანიაში, ათეულობით ინტერვიუს ვატარებდი, ვპოულობდი ვიწრო ადგილებს, ვწერდი მოთხოვნებს — პროექტი კი მიდიოდა მიმართულებით, რომელიც თავიდანვე ჩიხად მქონდა მონიშნული. და ფინალი დგებოდა ზუსტად ისეთი, როგორსაც ვწინასწარმეტყველებდი.
ყველაზე საინტერესო მოგვიანებით გაირკვა, როცა თავად დავიწყე ანალიზის შეკვეთა სხვებისგან: ეს ისტორია თითქმის არასოდესაა ცუდ ანალიტიკოსზე. ის იმაზეა, როგორ არის მოწყობილი შეკვეთა.
როგორ იხდის კომპანია ანალიზში, რომელსაც არ იყენებს
თუ თქვენს კომპანიაში ოდესმე მუშაობდა ანალიტიკოსი — შტატიანი თუ მოწვეული — შეამოწმეთ თავი ოთხი პუნქტით. თითოეული მათგანი ორივე მხრიდან მინახავს.
ანალიზი ფორმალობისთვის შეუკვეთეს. გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია — ვენდორი არჩეულია, ბიუჯეტი დაკერებულია, — ექსპერტი კი მოიწვიეს „დოკუმენტაციის გასაფორმებლად“. ის თხრის არტეფაქტებს, რომლებიც არავის სჭირდება. ფული დაიხარჯა არა ანალიზში, არამედ ლეგიტიმაციაში: ძვირფასი ბეჭედი „ჩვენ ყველაფერი შევამოწმეთ“ უკვე ხელმოწერილ გადაწყვეტილებაზე.
პოლიტიკა ლოგიკაზე ძლიერი აღმოჩნდა. ყველაზე ხარისხიანი გარჩევა უძლურია ფრაზის წინაშე „ჩვენ უკვე შევთანხმდით“ ან „ხელმძღვანელს ზუსტად ასე უნდა“. ეს ნორმალურია — პირველ პირს შეიძლება ჰქონდეს მოსაზრებები, რომლებიც სქემებში არაა. არანორმალურია სხვა: გადაიხადო ანალიზში და არ უთხრა შემსრულებელს, რომ მარშრუტის ნაწილი უკვე დაფიქსირებულია. ის თქვენს ფულს დახარჯავს იმ ვარიანტების კვლევაზე, რომლებსაც არ განიხილავთ.
შედეგი დროზე გვიან მოვიდა. ანალიზი ხშირად მაშინ იწყება, როცა გუნდი უკვე კოდს წერს. ფორმალურად ყველაფერი წესრიგშია: დოკუმენტი იქნება. პრაქტიკულად — დასკვნები მოვა მაშინ, როცა მათი გათვალისწინება უკვე ძვირია, ხოლო არქიტექტურა უკვე არჩეულია. ანალიზი, რომელიც გადაწყვეტილებას აგვიანებს, ხარჯია და არა ინვესტიცია.
შედეგს არავინ ზომავს. არსებობს ანგარიში, არ არსებობს კითხვა „რა შეიცვალა მისი წყალობით“. თუ სამუშაოს შედეგი მოცულობით იზომება და არა მიღებული გადაწყვეტილებებით, ის თანდათან მოცულობად იქცევა.
რას ვაკეთებ ამის საპასუხოდ
ჩემი გარჩევა სპეციალურად ისეა აწყობილი, რომ ინდიანა ჯონსად არ ვიქცე.
პირველი: ვიწყებ კითხვით, რა გადაწყვეტილება უნდა მიიღოთ შედეგის მიხედვით. თუ პასუხი არაა — უმჯობესია არც დავიწყოთ.
მეორე: ვთხოვ ვთქვათ, რა უკვე დაფიქსირებულია. ვენდორი, პლატფორმა, ვადა, ადამიანი, რომელსაც ვერ შევეხებით — ეს არ არის სამარცხვინო. ეს არის საზღვრები, რომელთა შიგნითაც აზრი აქვს მუშაობას. ჩარჩოს ცოდნა უკეთესია, ვიდრე მისკენ სირბილი დახუჭული თვალებით.
მესამე: შედეგი დოკუმენტი კი არაა, არამედ გადაწყვეტის პროექტი — ტექნიკური დავალება იმაზე, რაც უნდა აშენდეს ან გადაკეთდეს, რა თანმიმდევრობით და რას მოგცემთ ეს ციფრებში. მასთან შეიძლება ნებისმიერ დეველოპერთან მისვლა. თუ ჩემი მუშაობის შედეგი თაროზე დევს — ესე იგი, არ გამომივიდა.
მეოთხე: ვამბობ, რას არ ვეხები. „რა არ უნდა შევეხოთ“ ჩემი ნებისმიერი გარჩევის სავალდებულო მესამე პუნქტია, „რა შევაკეთოთ“-სა და „რა ავაშენოთ“-ის თანაბრად. სისტემა, რომელიც მუშაობს, ხშირად საუკეთესო რამაა, რაც კომპანიას აქვს.
ამ ისტორიის გაკვეთილი არ არის ის, რომ ექსპერტები უსარგებლონი არიან. ის იმაშია, რომ ექსპერტიზა მხოლოდ მაშინ მუშაობს, როცა სისტემა მზადაა მის გამოსაყენებლად: შეკვეთილია დროულად, მიბმულია გადაწყვეტილებაზე და იზომება შედეგით და არა ანგარიშის სისქით. სხვაგვარად ყველაზე ნიჭიერი სპეციალისტიც კი რჩება ფილმის გმირად, რომლის ფინალზეც ის გავლენას არ ახდენს.
P.S. ფილმის ფინალში ინდიანამ მაინც იხსნა თავი და გმირი ქალი — იმით, რომ დროულად დახუჭა თვალები გახსნილი კიდობნის წინაშე. ხანდახან ეს საუკეთესო გადაწყვეტილებაა ბიზნესშიც: მიხვდე, რომელი ქაოსი არ უნდა გახსნა და არ უნდა შეაკეთო, და უბრალოდ გვერდით ჩაიარო. ასეთი კიდობნების ნამდვილისგან გარჩევაც სამუშაოს ნაწილია.
Recognise your own process? → Book a Process Check